Alles over insteeksloten

Een insteekslot is het meest gebruikte type deurslot in Nederland. De naam zegt het al: het slot wordt in een uitsparing in de deur gestoken, waardoor het volledig onzichtbaar is. Alleen de voorplaat aan de zijkant van de deur is zichtbaar. Hierdoor komt je deurbeslag — de deurklinken, rozetten of schilden — het beste tot zijn recht.

Insteeksloten zijn er in verschillende soorten, elk voor een andere toepassing. In dit artikel leggen we uit welke onderdelen een insteekslot heeft, welke typen er zijn en waar je op moet letten.

Weet je al welk type je nodig hebt en wil je direct het juiste slot vinden? Lees dan ons artikel Welk insteekslot heb ik nodig?

Onderdelen van een insteekslot

Een insteekslot bestaat uit een aantal vaste onderdelen. Als je weet hoe ze heten en wat ze doen, wordt het een stuk makkelijker om het juiste slot te kiezen of een probleem te herkennen.

Voorplaat
De voorplaat is het metalen plaatje dat je aan de zijkant van de deur ziet. Hiermee wordt het slot met twee schroeven in de deur bevestigd. De voorplaat kan recht of afgerond zijn. Bij het vervangen van een insteekslot moet de nieuwe voorplaat dezelfde afmetingen hebben als de oude.

Dagschoot
De dagschoot is het schuine lipje dat automatisch uitsteekt wanneer het slot in de deur zit. Als je de deur dichtduwt, wordt de dagschoot door de sluitkom teruggeduwd en veert hij weer uit zodra de deur in het slot valt. De schuine kant zorgt ervoor dat de deur soepel dichtvalt zonder dat je de klink hoeft te gebruiken. Met de deurklink trek je de dagschoot terug om de deur te openen.

Nachtschoot
De nachtschoot is de rechthoekige grendel waarmee je de deur daadwerkelijk op slot doet. Anders dan de dagschoot is de nachtschoot recht aan beide kanten — hij schuift niet vanzelf terug. Je bedient de nachtschoot met een sleutel, cilinder of WC-draaiknop, afhankelijk van het type slot. Niet elk insteekslot heeft een nachtschoot. Een loopslot heeft er bijvoorbeeld geen.

Sluitkom en sluitplaat
De sluitkom (ook wel sluitplaat genoemd) zit in het deurkozijn, tegenover het slot. Dit is het metalen plaatje met uitsparingen waar de dagschoot en eventueel de nachtschoot in vallen. Zonder sluitkom heeft je slot geen houvast. Bij het vervangen van een slot hoef je de sluitkom meestal niet te vervangen — tenzij deze beschadigd is of niet past bij het nieuwe slot.

Doornmaat
De doornmaat is de afstand van de voorplaat tot het midden van het vierkante stiftgat (waar de deurklink doorheen gaat). Dit is de belangrijkste maat bij het kiezen van een insteekslot. De meest voorkomende doornmaten zijn 50 mm en 55 mm voor binnendeuren, en 60 mm voor buitendeuren.

PC-maat
De PC-maat is de afstand tussen het midden van het stiftgat en het midden van het sleutelgat of cilindergat. De standaard PC-maat is 55 mm. Bij oudere deuren komt ook 72 mm voor. Een loopslot heeft geen PC-maat, omdat er geen sleutel- of cilindergat is. Meer over het opmeten van je slot lees je in Maten en meten.

Soorten insteeksloten

Er zijn vijf gangbare typen insteeksloten. Welk type je nodig hebt, hangt af van de functie van de deur.

1. Loopslot

Een loopslot is het standaard slot voor binnendeuren. Het heeft alleen een dagschoot en geen nachtschoot — je kunt de deur dus niet op slot doen. Een loopslot is bedoeld om de deur open en dicht te doen met een deurklink of draaibare deurknop. Je vindt dit slot in vrijwel elke woonkamer, slaapkamer en gangdeur.

Bekijk onze loopsloten in zwart, wit en geborsteld RVS.

2. WC- en badkamerslot

Een WC-slot (ook wel vrij-en-bezetslot of badkamerslot genoemd) heeft naast de dagschoot ook een nachtschoot die je met een draaiknop bedient. Aan de buitenkant zit een rood-wit indicator die aangeeft of de deur vrij of bezet is. Dit slot gebruik je voor de badkamer, het toilet en andere ruimtes waar je privacy wilt. Je combineert dit slot met deurklinken en een WC-slot rozet.

Bekijk onze WC-sloten in zwart, wit en geborsteld RVS.

3. Cilinder dag- en nachtslot

Dit insteekslot combineer je met een deurklink en een cilinderslot. Het heeft zowel een dagschoot als een nachtschoot die je met een cilinder (en bijbehorende sleutel) bedient. Cilinder dag- en nachtsloten worden vooral op buitendeuren gebruikt, maar ook voor een kantoor aan huis of een berging die je wilt afsluiten. Met een SKG-gekeurde cilinder en bijpassend SKG-veiligheidsdeurbeslag maak je je buitendeur extra inbraakveilig.

Let op: de cilinder zelf moet je apart bestellen — deze zit niet bij het insteekslot. Bekijk onze cilindersloten in zwart, wit en geborsteld RVS.

4. Kastdeurslot

Een kastdeurslot heeft alleen een nachtschoot en geen dagschoot. Je bedient het met een sleutel, zonder deurklink. Dit slot is bedoeld voor deuren die je wilt afsluiten maar waar je geen klink nodig hebt — denk aan een meterkast, trapkast of bergingsdeur. Kastdeursloten zijn er met een klaviersleutel of een cilinder.

Bekijk onze kastsloten met klavier in zwart, wit en RVS, of met cilinder in zwart, wit en RVS.

5. Klavier dag- en nachtslot

Een klavier dag- en nachtslot werkt hetzelfde als de cilindervariant, maar dan met een klassieke klaviersleutel in plaats van een cilinder. Dit type wordt vooral binnenshuis gebruikt, bijvoorbeeld voor een slaapkamerdeur die je op slot wilt kunnen doen. Voor een buitendeur raden we altijd de cilinder variant aan — die is een stuk veiliger.

Bekijk onze klavier dag- en nachtsloten in zwart, wit en geborsteld RVS.

Dagschoot omdraaien

Elk insteekslot met een dagschoot heeft een schuine kant en een rechte kant. De schuine kant moet naar de kant van het deurkozijn wijzen, zodat de deur soepel dichtvalt. Afhankelijk van welke kant de deur sluit, kan de schuine kant na montage aan de verkeerde kant zitten. Gelukkig is het omdraaien van de dagschoot eenvoudig.

Druk met een schroevendraaier de vergrendellip omhoog — de dagschoot komt nu naar buiten. Draai de schoot een halve slag om en druk hem weer terug. Klaar.

Veelvoorkomende problemen

Een insteekslot gaat lang mee, maar niet eeuwig. De veer in het binnenwerk kan na jaren gebruik slijten of breken. Als dat gebeurt, veert je deurklink niet meer terug naar de horizontale stand en blijft hij slap hangen. Dit noemen vakmensen een lamme deurklink. In ons artikel Hangende deurklinken — oorzaken en oplossingen lees je precies hoe je dit probleem herkent en oplost.

Een ander veelvoorkomend probleem is een stroef lopend slot door roest of vuil, vooral in vochtige ruimtes. Een beetje teflonspray of slotspray kan helpen. Gebruik nooit WD-40 of smeermiddelen op oliebasis — stof en vuil blijven daaraan plakken, waardoor het slot op termijn juist stroever wordt.

Is je slot echt versleten? Een nieuw insteekslot is niet duur en eenvoudig zelf te vervangen. Lees onze handleiding insteekslot vervangen voor een stap-voor-stap uitleg.

Veelgestelde vragen